Notes, Tests & AI Tutor for Class 5–12 | CBSE · JEE · NEET | 24x7 Access
Home Schools
Log in Get Started
Subjective Questions

पाठ्यपुस्तकाधारित प्रश्नोत्तर

शूराः वयं धीराः वयम् · Class 6 Sanskrit

Practise 93 short and long answer questions on पाठ्यपुस्तकाधारित प्रश्नोत्तर from शूराः वयं धीराः वयम्. Try writing your own answer first, then tap the question to compare it with the model answer and read the explanation behind it.

1 पाठ्यांशे ‘अहमपि एतत् गीतं श्रुतवान्’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

अहमपि एतत् गीतं श्रुतवान् ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—अहमपि एतत् गीतं श्रुतवान् ।

2 ‘सुन्दरं गीतम् अस्ति’ इति विषयं पाठस्य आधारेण वर्णयत। 2 marks
Model answer

सुन्दरं गीतम् अस्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—सुन्दरं गीतम् अस्ति ।

3 पाठात् ‘शूराः वयं धीराः वयम्’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

शूराः वयं धीराः वयम् अहम् अद्य ‘शूरा वयं धीरा

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—शूराः वयं धीराः वयम् अहम् अद्य ‘शूरा वयं धीरा

4 ‘अहम् अद्य ‘शूरा वयं’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

अहम् अद्य ‘शूरा वयं धीरा वयम्’ इति गीतं श्रुतवान् ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—अहम् अद्य ‘शूरा वयं धीरा वयम्’ इति गीतं श्रुतवान् ।

5 पाठे ‘वयम्’ इति गीतं श्रुतवान्’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

वयम्’ इति गीतं श्रुतवान् । “शूरा वयं धीरा वयम्” अत्र ‘वयम्’ इति शब्दः केषां कृते प्रयुक्तः ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—वयम्’ इति गीतं श्रुतवान् । “शूरा वयं धीरा वयम्” अत्र ‘वयम्’ इति शब्दः केषां कृते प्रयुक्तः ?

6 ‘शूरा वयं धीरा वयम्’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

“शूरा वयं धीरा वयम्” अत्र ‘वयम्’ इति शब्दः केषां कृते प्रयुक्तः ? वयं शब्दः भारतीयानां कृते अस्ति इति चिन्ततयामि ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—“शूरा वयं धीरा वयम्” अत्र ‘वयम्’ इति शब्दः केषां कृते प्रयुक्तः ? वयं शब्दः भारतीयानां कृते अस्ति इति चिन्ततयामि ।

7 पाठ्यपुस्तके ‘‘वयम्’ इति शब्दः केषां’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

‘वयम्’ इति शब्दः केषां कृते प्रयुक्तः ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—‘वयम्’ इति शब्दः केषां कृते प्रयुक्तः ?

8 ‘वयं शब्दः भारतीयानां कृते’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

वयं शब्दः भारतीयानां कृते अस्ति इति चिन्ततयामि ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—वयं शब्दः भारतीयानां कृते अस्ति इति चिन्ततयामि ।

9 पाठस्य आधारेण ‘अस्ति इति चिन्ततयामि’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

अस्ति इति चिन्ततयामि । शूराः वीराः च स्मः ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—अस्ति इति चिन्ततयामि । शूराः वीराः च स्मः ।

10 ‘शूराः वीराः स्मः’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

शूराः वीराः च स्मः । वयं भारतीयाः शूराः वीराः च । एतत् एव सस्व्वरं मिलित्वा गायामः ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—शूराः वीराः च स्मः । वयं भारतीयाः शूराः वीराः च । एतत् एव सस्व्वरं मिलित्वा गायामः ।

11 पाठ्यांशे ‘वयं भारतीयाः शूराः वीराः’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

वयं भारतीयाः शूराः वीराः च ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—वयं भारतीयाः शूराः वीराः च ।

12 ‘एतत् सस्व्वरं मिलित्वा गायामः’ इति विषयं पाठस्य आधारेण वर्णयत। 2 marks
Model answer

एतत् एव सस्व्वरं मिलित्वा गायामः ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—एतत् एव सस्व्वरं मिलित्वा गायामः ।

13 पाठात् ‘दृढमानसा गततलालसाः प्रियसाहसाः सतम्’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

दृढमानसा गततलालसाः प्रियसाहसाः सतम् । जनसेवका अतिभावुकाः शुभचिन्ततका नियततम् ॥२॥

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—दृढमानसा गततलालसाः प्रियसाहसाः सतम् । जनसेवका अतिभावुकाः शुभचिन्ततका नियततम् ॥२॥

14 ‘जनसेवका अतिभावुकाः शुभचिन्ततका नियततम्’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

जनसेवका अतिभावुकाः शुभचिन्ततका नियततम् ॥२॥ शूरा वयं धीरा वयं वीरा वयं सुततराम् ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—जनसेवका अतिभावुकाः शुभचिन्ततका नियततम् ॥२॥ शूरा वयं धीरा वयं वीरा वयं सुततराम् ।

15 पाठे ‘शूरा वयं धीरा वयं’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

शूरा वयं धीरा वयं वीरा वयं सुततराम् । गुणशालिनो बलशालिनो जयगामिनो नितत धनकामना सुखवासना न च वञ्चना हृदये ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—शूरा वयं धीरा वयं वीरा वयं सुततराम् । गुणशालिनो बलशालिनो जयगामिनो नितत धनकामना सुखवासना न च वञ्चना हृदये ।

16 ‘गुणशालिनो बलशालिनो जयगामिनो नितत’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

गुणशालिनो बलशालिनो जयगामिनो नितत धनकामना सुखवासना न च वञ्चना हृदये । ऊर्जस्वला वर्चस्वला अतिनिश्चला विजये ॥३॥ गततभीततयो धृततनीततयो दृढशक्तयो निखिला ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—गुणशालिनो बलशालिनो जयगामिनो नितत धनकामना सुखवासना न च वञ्चना हृदये । ऊर्जस्वला वर्चस्वला अतिनिश्चला विजये ॥३॥ गततभीततयो धृततनीततयो दृढशक्तयो निखिला ।

17 पाठ्यपुस्तके ‘धनकामना सुखवासना वञ्चना हृदये’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

धनकामना सुखवासना न च वञ्चना हृदये ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—धनकामना सुखवासना न च वञ्चना हृदये ।

18 ‘ऊर्जस्वला वर्चस्वला अतिनिश्चला विजये’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

ऊर्जस्वला वर्चस्वला अतिनिश्चला विजये ॥३॥ गततभीततयो धृततनीततयो दृढशक्तयो निखिला ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—ऊर्जस्वला वर्चस्वला अतिनिश्चला विजये ॥३॥ गततभीततयो धृततनीततयो दृढशक्तयो निखिला ।

19 पाठस्य आधारेण ‘गततभीततयो धृततनीततयो दृढशक्तयो निखिला’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

गततभीततयो धृततनीततयो दृढशक्तयो निखिला । यामो वयं समराङ्गणं विजयार्थिनो बालाः ॥

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—गततभीततयो धृततनीततयो दृढशक्तयो निखिला । यामो वयं समराङ्गणं विजयार्थिनो बालाः ॥

20 ‘यामो वयं समराङ्गणं विजयार्थिनो’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

यामो वयं समराङ्गणं विजयार्थिनो बालाः ॥ मातृभाषया अर्थं लिखन्तु /

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—यामो वयं समराङ्गणं विजयार्थिनो बालाः ॥ मातृभाषया अर्थं लिखन्तु /

21 पाठ्यांशे ‘मातृभाषया अर्थं लिखन्तु’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

मातृभाषया अर्थं लिखन्तु

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—मातृभाषया अर्थं लिखन्तु

22 पाठात् ‘स्फूर्तियुक्ताःताः’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

स्फूर्तियुक्ताःताः अतिनिश्चलाःअविचलिताः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—स्फूर्तियुक्ताःताः अतिनिश्चलाःअविचलिताः

23 ‘अतिनिश्चलाःअविचलिताः’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

अतिनिश्चलाःअविचलिताः दृढ़ निर्णय वाले

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—अतिनिश्चलाःअविचलिताः दृढ़ निर्णय वाले

24 पाठे ‘दृढ़ निर्णय वाले’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

दृढ़ निर्णय वाले जयमङ्गलं परमोज्ज्वलं नो देहि परमात्ममन् ॥ वयं शब्दाार्थान् जानीमः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—दृढ़ निर्णय वाले जयमङ्गलं परमोज्ज्वलं नो देहि परमात्ममन् ॥ वयं शब्दाार्थान् जानीमः

25 ‘जयमङ्गलं परमोज्ज्वलं देहि परमात्ममन्’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

जयमङ्गलं परमोज्ज्वलं नो देहि परमात्ममन् ॥ वयं शब्दाार्थान् जानीमः नीतिम् आचरन्तःतःनीतिमान् शक्तियुक्ताःताः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—जयमङ्गलं परमोज्ज्वलं नो देहि परमात्ममन् ॥ वयं शब्दाार्थान् जानीमः नीतिम् आचरन्तःतःनीतिमान् शक्तियुक्ताःताः

26 पाठ्यपुस्तके ‘वयं शब्दाार्थान् जानीमः’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

वयं शब्दाार्थान् जानीमः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—वयं शब्दाार्थान् जानीमः

27 ‘नीतिम् आचरन्तःतःनीतिमान्’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

नीतिम् आचरन्तःतःनीतिमान् शक्तियुक्ताःताः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—नीतिम् आचरन्तःतःनीतिमान् शक्तियुक्ताःताः

28 पाठस्य आधारेण ‘शक्तियुक्ताःताः’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

शक्तियुक्ताःताः जाते / जाती हैं

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—शक्तियुक्ताःताः जाते / जाती हैं

29 ‘जाते जाती हैं’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

जाते / जाती हैं गीतस्य भावार्थः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—जाते / जाती हैं गीतस्य भावार्थः

30 पाठात् ‘वयंं सर्वे भारतीयाः शूूराः’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

वयंं सर्वे भारतीयाः शूूराः, वीराः, धैर्यशालिनः च स्मः । सर्वे गुणशालिनः बलशालिनः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—वयंं सर्वे भारतीयाः शूूराः, वीराः, धैर्यशालिनः च स्मः । सर्वे गुणशालिनः बलशालिनः

31 ‘सर्वे गुणशालिनः बलशालिनः’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

सर्वे गुणशालिनः बलशालिनः विजेतारः च स्मः ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—सर्वे गुणशालिनः बलशालिनः विजेतारः च स्मः ।

32 पाठे ‘विजेतारः स्मः’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

विजेतारः च स्मः । वयंं दृढसंंकल्पयुक्ताःताः लोभरहिताः साहसयुक्ताःताः च स्मः । भारतवासिनः उत्तमभावेन जनानांं सेवांं कुर्मः ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—विजेतारः च स्मः । वयंं दृढसंंकल्पयुक्ताःताः लोभरहिताः साहसयुक्ताःताः च स्मः । भारतवासिनः उत्तमभावेन जनानांं सेवांं कुर्मः ।

33 ‘वयंं दृढसंंकल्पयुक्ताःताः लोभरहिताः साहसयुक्ताःताः’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

वयंं दृढसंंकल्पयुक्ताःताः लोभरहिताः साहसयुक्ताःताः च स्मः । भारतवासिनः उत्तमभावेन जनानांं सेवांं कुर्मः । सर्वेषांं शुभचिन्तनंं कुर्मः । धनस्य अधिककामनाः, सुखस्य विषये वासना, कपटभावना च न सन्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—वयंं दृढसंंकल्पयुक्ताःताः लोभरहिताः साहसयुक्ताःताः च स्मः । भारतवासिनः उत्तमभावेन जनानांं सेवांं कुर्मः । सर्वेषांं शुभचिन्तनंं कुर्मः । धनस्य अधिककामनाः, सुखस्य विषये वासना, कपटभावना च न सन्ति ।

34 पाठ्यपुस्तके ‘भारतवासिनः उत्तमभावेन जनानांं सेवांं’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

भारतवासिनः उत्तमभावेन जनानांं सेवांं कुर्मः ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—भारतवासिनः उत्तमभावेन जनानांं सेवांं कुर्मः ।

35 ‘सर्वेषांं शुभचिन्तनंं कुर्मः’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

सर्वेषांं शुभचिन्तनंं कुर्मः । धनस्य अधिककामनाः, सुखस्य विषये वासना, कपटभावना च न सन्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—सर्वेषांं शुभचिन्तनंं कुर्मः । धनस्य अधिककामनाः, सुखस्य विषये वासना, कपटभावना च न सन्ति ।

36 पाठस्य आधारेण ‘धनस्य अधिककामनाः सुखस्य विषये’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

धनस्य अधिककामनाः, सुखस्य विषये वासना, कपटभावना च न सन्ति । वयंं भारतीयाः ऊर्जापूर्वकंं दृढतया च कार्यं कुर्मः ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—धनस्य अधिककामनाः, सुखस्य विषये वासना, कपटभावना च न सन्ति । वयंं भारतीयाः ऊर्जापूर्वकंं दृढतया च कार्यं कुर्मः ।

37 ‘वयंं भारतीयाः ऊर्जापूर्वकंं दृढतया’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

वयंं भारतीयाः ऊर्जापूर्वकंं दृढतया च कार्यं कुर्मः । वयंं भारतीयाः निर्भयाः दृढशक्त्याया च युक्ताःताः युद्धक्षेत्रेत्रे सर्वदा नीतिपूर्वकंं विजयम् इच्छाामः ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—वयंं भारतीयाः ऊर्जापूर्वकंं दृढतया च कार्यं कुर्मः । वयंं भारतीयाः निर्भयाः दृढशक्त्याया च युक्ताःताः युद्धक्षेत्रेत्रे सर्वदा नीतिपूर्वकंं विजयम् इच्छाामः ।

38 पाठ्यांशे ‘वयंं भारतीयाः निर्भयाः दृढशक्त्याया’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

वयंं भारतीयाः निर्भयाः दृढशक्त्याया

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—वयंं भारतीयाः निर्भयाः दृढशक्त्याया

39 ‘युक्ताःताः युद्धक्षेत्रेत्रे सर्वदा नीतिपूर्वकंं’ इति विषयं पाठस्य आधारेण वर्णयत। 2 marks
Model answer

च युक्ताःताः युद्धक्षेत्रेत्रे सर्वदा नीतिपूर्वकंं विजयम् इच्छाामः ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—च युक्ताःताः युद्धक्षेत्रेत्रे सर्वदा नीतिपूर्वकंं विजयम् इच्छाामः ।

40 पाठात् ‘अतः इयंं प्रार्थना अस्ति’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

अतः इयंं प्रार्थना अस्ति यत् - हे संंसारस्य स्वामिन

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—अतः इयंं प्रार्थना अस्ति यत् - हे संंसारस्य स्वामिन

41 ‘संंसारस्य स्वामिन’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

हे संंसारस्य स्वामिन भवान् अस्माकंं कृते सर्वेषु

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—हे संंसारस्य स्वामिन भवान् अस्माकंं कृते सर्वेषु

42 पाठे ‘भवान् अस्माकंं कृते सर्वेषु’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

भवान् अस्माकंं कृते सर्वेषु कार्येेषु उज्ज्वलंं शुभंं च विजयंं प्रयच्छतु इति । ‘रामः, सः, सीता, ददेवालयः, पीतः, बलशालिनः’ इति एतानि पददानि नामपददानि सन्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—भवान् अस्माकंं कृते सर्वेषु कार्येेषु उज्ज्वलंं शुभंं च विजयंं प्रयच्छतु इति । ‘रामः, सः, सीता, ददेवालयः, पीतः, बलशालिनः’ इति एतानि पददानि नामपददानि सन्ति ।

43 ‘कार्येेषु उज्ज्वलंं शुभंं विजयंं’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

कार्येेषु उज्ज्वलंं शुभंं च विजयंं प्रयच्छतु इति । ‘रामः, सः, सीता, ददेवालयः, पीतः, बलशालिनः’ इति एतानि पददानि नामपददानि सन्ति । ‘रामः’ इति पदस्य मूलम् अस्ति ‘राम’ । नामपदस्य मूलरूपं ‘प्रातिपदि

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—कार्येेषु उज्ज्वलंं शुभंं च विजयंं प्रयच्छतु इति । ‘रामः, सः, सीता, ददेवालयः, पीतः, बलशालिनः’ इति एतानि पददानि नामपददानि सन्ति । ‘रामः’ इति पदस्य मूलम् अस्ति ‘राम’ । नामपदस्य मूलरूपं ‘प्रातिपदि

44 पाठ्यपुस्तके ‘‘रामः सीता ददेवालयः पीतः’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

‘रामः, सः, सीता, ददेवालयः, पीतः, बलशालिनः’ इति एतानि पददानि नामपददानि सन्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—‘रामः, सः, सीता, ददेवालयः, पीतः, बलशालिनः’ इति एतानि पददानि नामपददानि सन्ति ।

45 ‘‘रामः’ इति पदस्य मूलम्’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

‘रामः’ इति पदस्य मूलम् अस्ति ‘राम’ । नामपदस्य मूलरूपं ‘प्रातिपदि

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—‘रामः’ इति पदस्य मूलम् अस्ति ‘राम’ । नामपदस्य मूलरूपं ‘प्रातिपदि

46 पाठस्य आधारेण ‘नामपदस्य मूलरूपं ‘प्रातिपदि’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

नामपदस्य मूलरूपं ‘प्रातिपदि कम्’ इति कथ्यते ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—नामपदस्य मूलरूपं ‘प्रातिपदि कम्’ इति कथ्यते ।

47 ‘कम्’ इति कथ्यते’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

कम्’ इति कथ्यते । अधः विद्यमाने कोष्ठके प्रातिपदिकस्य प्रथमा-विभक्तेः रूपाणि पठठन्तु ।तत त्रिषु लिङ्गेषु

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—कम्’ इति कथ्यते । अधः विद्यमाने कोष्ठके प्रातिपदिकस्य प्रथमा-विभक्तेः रूपाणि पठठन्तु ।तत त्रिषु लिङ्गेषु

48 पाठ्यांशे ‘अधः विद्यमाने कोष्ठके प्रातिपदिकस्य’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

अधः विद्यमाने कोष्ठके प्रातिपदिकस्य प्रथमा-विभक्तेः रूपाणि पठठन्तु ।तत

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—अधः विद्यमाने कोष्ठके प्रातिपदिकस्य प्रथमा-विभक्तेः रूपाणि पठठन्तु ।तत

49 पाठात् ‘वयम् अभ्यायासं कुर्मः’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

वयम् अभ्यायासं कुर्मः एत् सम्पूर्णंं गीततं सस्वरं गायन्तुतु, लिखन्तुतु, कण्ठस्थं च कुर्वन्तु ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—वयम् अभ्यायासं कुर्मः एत् सम्पूर्णंं गीततं सस्वरं गायन्तुतु, लिखन्तुतु, कण्ठस्थं च कुर्वन्तु ।

50 ‘एत् सम्पूर्णंं गीततं सस्वरं’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

एत् सम्पूर्णंं गीततं सस्वरं गायन्तुतु, लिखन्तुतु, कण्ठस्थं च कुर्वन्तु । पाठस्य आधारेण प्रश्नानानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु —

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—एत् सम्पूर्णंं गीततं सस्वरं गायन्तुतु, लिखन्तुतु, कण्ठस्थं च कुर्वन्तु । पाठस्य आधारेण प्रश्नानानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु —

51 पाठे ‘पाठस्य आधारेण प्रश्नानानाम् उत्तराणि’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

पाठस्य आधारेण प्रश्नानानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु — (ख) वयं कीदृशमानसाः स्मः ? (ग) वयं कीदृशचिन्ततकाः स्मः ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—पाठस्य आधारेण प्रश्नानानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु — (ख) वयं कीदृशमानसाः स्मः ? (ग) वयं कीदृशचिन्ततकाः स्मः ?

52 ‘वयं कीदृशमानसाः स्मः’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

(ख) वयं कीदृशमानसाः स्मः ? (ग) वयं कीदृशचिन्ततकाः स्मः ? (घ) वयं कुत्र अतिनिश्चलाः स्मः ? (ङ) वयं विजयार्थिनः कुत्र यामः ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ख) वयं कीदृशमानसाः स्मः ? (ग) वयं कीदृशचिन्ततकाः स्मः ? (घ) वयं कुत्र अतिनिश्चलाः स्मः ? (ङ) वयं विजयार्थिनः कुत्र यामः ?

53 पाठ्यपुस्तके ‘वयं कीदृशचिन्ततकाः स्मः’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

(ग) वयं कीदृशचिन्ततकाः स्मः ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ग) वयं कीदृशचिन्ततकाः स्मः ?

54 ‘वयं कुत्र अतिनिश्चलाः स्मः’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

(घ) वयं कुत्र अतिनिश्चलाः स्मः ? (ङ) वयं विजयार्थिनः कुत्र यामः ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(घ) वयं कुत्र अतिनिश्चलाः स्मः ? (ङ) वयं विजयार्थिनः कुत्र यामः ?

55 पाठस्य आधारेण ‘वयं विजयार्थिनः कुत्र यामः’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

(ङ) वयं विजयार्थिनः कुत्र यामः ? उदाहरणानुसारम् अधोलिखितत

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ङ) वयं विजयार्थिनः कुत्र यामः ? उदाहरणानुसारम् अधोलिखितत

56 ‘उदाहरणानुसारम् अधोलिखितत’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

उदाहरणानुसारम् अधोलिखितत ानां पदानां वचनपरिवर्तनं कुर्वन्तु — (क) शूराः वयम् = .

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—उदाहरणानुसारम् अधोलिखितत ानां पदानां वचनपरिवर्तनं कुर्वन्तु — (क) शूराः वयम् = .

57 पाठ्यांशे ‘ानां पदानां वचनपरिवर्तनं कुर्वन्तु’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

ानां पदानां वचनपरिवर्तनं कुर्वन्तु —

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—ानां पदानां वचनपरिवर्तनं कुर्वन्तु —

58 पाठात् ‘बलशालिनः’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

(ख) . = बलशालिनः (ग) दृढमानसाः = .

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ख) . = बलशालिनः (ग) दृढमानसाः = .

59 ‘दृढमानसाः’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

(ग) दृढमानसाः = . प्रियसाहसाः = .

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ग) दृढमानसाः = . प्रियसाहसाः = .

60 पाठे ‘प्रियसाहसाः’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

प्रियसाहसाः = . (घ) . = अतिभावुकाः शुभचिन्ततकाः = .

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—प्रियसाहसाः = . (घ) . = अतिभावुकाः शुभचिन्ततकाः = .

61 ‘अतिभावुकाः’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

(घ) . = अतिभावुकाः शुभचिन्ततकाः = . (ङ) धनकामना = . (च) . = वर्चस्स्वलाः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(घ) . = अतिभावुकाः शुभचिन्ततकाः = . (ङ) धनकामना = . (च) . = वर्चस्स्वलाः

62 ‘धनकामना’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

(ङ) धनकामना = . (च) . = वर्चस्स्वलाः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ङ) धनकामना = . (च) . = वर्चस्स्वलाः

63 पाठस्य आधारेण ‘वर्चस्स्वलाः’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

(च) . = वर्चस्स्वलाः . = अतिनिश्चलाः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(च) . = वर्चस्स्वलाः . = अतिनिश्चलाः

64 ‘अतिनिश्चलाः’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

. = अतिनिश्चलाः स्ततम्भौ मेलयन्तुतु उत्तरं च लिखन्तु — (क) गतभीतयो धृतनीतयो

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—. = अतिनिश्चलाः स्ततम्भौ मेलयन्तुतु उत्तरं च लिखन्तु — (क) गतभीतयो धृतनीतयो

65 पाठ्यांशे ‘स्ततम्भौ मेलयन्तुतु उत्तरं लिखन्तु’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

स्ततम्भौ मेलयन्तुतु उत्तरं च लिखन्तु —

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—स्ततम्भौ मेलयन्तुतु उत्तरं च लिखन्तु —

66 ‘गतभीतयो धृतनीतयो’ इति विषयं पाठस्य आधारेण वर्णयत। 2 marks
Model answer

(क) गतभीतयो धृतनीतयो

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(क) गतभीतयो धृतनीतयो

67 पाठात् ‘शुभचिन्ततका नियतम्’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

शुभचिन्ततका नियतम् . (ख) यामो वयं समराङ्गणं

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—शुभचिन्ततका नियतम् . (ख) यामो वयं समराङ्गणं

68 ‘यामो वयं समराङ्गणं’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

(ख) यामो वयं समराङ्गणं सकलेश हे भगवन् !

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ख) यामो वयं समराङ्गणं सकलेश हे भगवन् !

69 पाठे ‘सकलेश भगवन्’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

सकलेश हे भगवन् ! विजयार्थिनो बालाः (घ) जयमङ्गलं परमोज्ज्वलं

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—सकलेश हे भगवन् ! विजयार्थिनो बालाः (घ) जयमङ्गलं परमोज्ज्वलं

70 ‘विजयार्थिनो बालाः’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

विजयार्थिनो बालाः (घ) जयमङ्गलं परमोज्ज्वलं दृढशक्ततयो निखिलाः . (ङ) जनसेवका अतिभावुकाः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—विजयार्थिनो बालाः (घ) जयमङ्गलं परमोज्ज्वलं दृढशक्ततयो निखिलाः . (ङ) जनसेवका अतिभावुकाः

71 पाठ्यपुस्तके ‘जयमङ्गलं परमोज्ज्वलं’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

(घ) जयमङ्गलं परमोज्ज्वलं

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(घ) जयमङ्गलं परमोज्ज्वलं

72 ‘दृढशक्ततयो निखिलाः’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

दृढशक्ततयो निखिलाः . (ङ) जनसेवका अतिभावुकाः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—दृढशक्ततयो निखिलाः . (ङ) जनसेवका अतिभावुकाः

73 पाठस्य आधारेण ‘जनसेवका अतिभावुकाः’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

(ङ) जनसेवका अतिभावुकाः नो ददेहि परमात्ममन् !

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ङ) जनसेवका अतिभावुकाः नो ददेहि परमात्ममन् !

74 ‘ददेहि परमात्ममन्’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

नो ददेहि परमात्ममन् ! (च) ऊर्जस्वला वर्चस्वला अतिनिश्चला विजये .

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—नो ददेहि परमात्ममन् ! (च) ऊर्जस्वला वर्चस्वला अतिनिश्चला विजये .

75 पाठ्यांशे ‘ऊर्जस्वला वर्चस्वला’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

(च) ऊर्जस्वला वर्चस्वला

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(च) ऊर्जस्वला वर्चस्वला

76 पाठात् ‘गतभीतयो धृतनीतयो दृढशक्ततयो निखिलाः’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

गतभीतयो धृतनीतयो दृढशक्ततयो निखिलाः उदाहरणं दृष्ट्वा्वा अधोलिखितत

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—गतभीतयो धृतनीतयो दृढशक्ततयो निखिलाः उदाहरणं दृष्ट्वा्वा अधोलिखितत

77 ‘उदाहरणं दृष्ट्वा्वा अधोलिखितत’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

उदाहरणं दृष्ट्वा्वा अधोलिखितत ानि पदानि परस्परं संयोज्य वाक्यानि रचयन्तु —

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—उदाहरणं दृष्ट्वा्वा अधोलिखितत ानि पदानि परस्परं संयोज्य वाक्यानि रचयन्तु —

78 पाठे ‘ानि पदानि परस्परं संयोज्य’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

ानि पदानि परस्परं संयोज्य वाक्यानि रचयन्तु — कोष्ठठकातत् उचिततं पदं स्वीकृत्य रिक्तस्थााने लिखन्तु — यथा – तदद्, स्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—ानि पदानि परस्परं संयोज्य वाक्यानि रचयन्तु — कोष्ठठकातत् उचिततं पदं स्वीकृत्य रिक्तस्थााने लिखन्तु — यथा – तदद्, स्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्

79 ‘कोष्ठठकातत् उचिततं पदं स्वीकृत्य’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

कोष्ठठकातत् उचिततं पदं स्वीकृत्य रिक्तस्थााने लिखन्तु — यथा – तदद्, स्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम् (क) अस्मदद्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम् – . (वयम्/त्वम्/अहम्)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—कोष्ठठकातत् उचिततं पदं स्वीकृत्य रिक्तस्थााने लिखन्तु — यथा – तदद्, स्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम् (क) अस्मदद्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम् – . (वयम्/त्वम्/अहम्)

80 पाठ्यपुस्तके ‘यथा तदद् स्त्रीलिङ्गम् प्रथमा’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

यथा – तदद्, स्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—यथा – तदद्, स्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्

81 ‘अस्मदद् प्रथमा विभक्तिः एकवचनम्’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

(क) अस्मदद्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम् – . (वयम्/त्वम्/अहम्)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(क) अस्मदद्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम् – . (वयम्/त्वम्/अहम्)

82 पाठस्य आधारेण ‘वयम् त्वम् अहम्’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

– . (वयम्/त्वम्/अहम्) ्, प्रथमा विभक्तिः, द्विवचनम्

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—– . (वयम्/त्वम्/अहम्) ्, प्रथमा विभक्तिः, द्विवचनम्

83 ‘प्रथमा विभक्तिः द्विवचनम्’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

्, प्रथमा विभक्तिः, द्विवचनम् – . (त्वम्/सः/युवाम्) (ग) तदद्, पुंलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, बहुवचनम्

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—्, प्रथमा विभक्तिः, द्विवचनम् – . (त्वम्/सः/युवाम्) (ग) तदद्, पुंलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, बहुवचनम्

84 पाठ्यांशे ‘त्वम् युवाम्’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

– . (त्वम्/सः/युवाम्)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—– . (त्वम्/सः/युवाम्)

85 ‘तदद् पुंलिङ्गम् प्रथमा विभक्तिः’ इति विषयं पाठस्य आधारेण वर्णयत। 2 marks
Model answer

(ग) तदद्, पुंलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, बहुवचनम्

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ग) तदद्, पुंलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, बहुवचनम्

86 पाठात् ‘एतदद् नपुंसकलिङ्गम् प्रथमा विभक्तिः’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

(घ) एतदद्, नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, बहुवचनम् – . (एतानि/वयम्/तत्) (ङ) एतदद्, स्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(घ) एतदद्, नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, बहुवचनम् – . (एतानि/वयम्/तत्) (ङ) एतदद्, स्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्

87 ‘एतदद् स्त्रीलिङ्गम् प्रथमा विभक्तिः’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

(ङ) एतदद्, स्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम् – . (अहम्/एषा/एतत्)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ङ) एतदद्, स्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम् – . (अहम्/एषा/एतत्)

88 पाठे ‘अहम् एषा एतत्’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

– . (अहम्/एषा/एतत्) (च) तदद्, स्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, िद्वचनम् उदाहरणमनुसृत्य उचिततेन पदेन रिक्तस्थाानं पूरयन्तु —

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—– . (अहम्/एषा/एतत्) (च) तदद्, स्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, िद्वचनम् उदाहरणमनुसृत्य उचिततेन पदेन रिक्तस्थाानं पूरयन्तु —

89 ‘तदद् स्त्रीलिङ्गम् प्रथमा विभक्तिः’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

(च) तदद्, स्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, िद्वचनम् उदाहरणमनुसृत्य उचिततेन पदेन रिक्तस्थाानं पूरयन्तु — यथा – नायिका नृत्यति । योग्यतताविस्ततरः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(च) तदद्, स्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, िद्वचनम् उदाहरणमनुसृत्य उचिततेन पदेन रिक्तस्थाानं पूरयन्तु — यथा – नायिका नृत्यति । योग्यतताविस्ततरः

90 पाठ्यपुस्तके ‘उदाहरणमनुसृत्य उचिततेन पदेन रिक्तस्थाानं’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

उदाहरणमनुसृत्य उचिततेन पदेन रिक्तस्थाानं पूरयन्तु —

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—उदाहरणमनुसृत्य उचिततेन पदेन रिक्तस्थाानं पूरयन्तु —

91 ‘यथा नायिका नृत्यति’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

यथा – नायिका नृत्यति । योग्यतताविस्ततरः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—यथा – नायिका नृत्यति । योग्यतताविस्ततरः

92 पाठस्य आधारेण ‘योग्यतताविस्ततरः’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

योग्यतताविस्ततरः गीतस्यतस्य रचनाकारः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—योग्यतताविस्ततरः गीतस्यतस्य रचनाकारः

93 ‘गीतस्यतस्य रचनाकारः’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

गीतस्यतस्य रचनाकारः अस्य गीतस्य रचनाकारः श्रीधरः भास्क्करः वर्णेेकरः अस्ति । एषः सुप्रसिद्धः अाधुनिकः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—गीतस्यतस्य रचनाकारः अस्य गीतस्य रचनाकारः श्रीधरः भास्क्करः वर्णेेकरः अस्ति । एषः सुप्रसिद्धः अाधुनिकः

Other subjects in Class 6