Notes, Tests & AI Tutor for Class 5–12 | CBSE · JEE · NEET | 24x7 Access
Home Schools
Log in Get Started
Subjective Questions

पाठ्यपुस्तकाधारित प्रश्नोत्तर

सः एव महान् चित्रकारः · Class 6 Sanskrit

Practise 96 short and long answer questions on पाठ्यपुस्तकाधारित प्रश्नोत्तर from सः एव महान् चित्रकारः. Try writing your own answer first, then tap the question to compare it with the model answer and read the explanation behind it.

1 पाठ्यांशे ‘उद्यानस्य चित्रम् उपरि प्रदर्शितम्’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

उद्यानस्य चित्रम् उपरि प्रदर्शितम् ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—उद्यानस्य चित्रम् उपरि प्रदर्शितम् ।

2 ‘एतत् रााष्ट्रपतिभवनस्य परिसरे विद्यमाानम्’ इति विषयं पाठस्य आधारेण वर्णयत। 2 marks
Model answer

एतत् रााष्ट्रपतिभवनस्य परिसरे विद्यमाानम् अमृत-उद्यानम्

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—एतत् रााष्ट्रपतिभवनस्य परिसरे विद्यमाानम् अमृत-उद्यानम्

3 पाठात् ‘अत्र शताधिक-प्रकारकाणि पााटलपुष्पाणि सन्ति’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

अत्र शताधिक-प्रकारकाणि पााटलपुष्पाणि सन्ति । साामान्यतः पञ्चसहस्राधिकानि

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—अत्र शताधिक-प्रकारकाणि पााटलपुष्पाणि सन्ति । साामान्यतः पञ्चसहस्राधिकानि

4 ‘साामान्यतः पञ्चसहस्राधिकानि’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

साामान्यतः पञ्चसहस्राधिकानि ऋतुपुष्पाणि च सन्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—साामान्यतः पञ्चसहस्राधिकानि ऋतुपुष्पाणि च सन्ति ।

5 पाठे ‘ऋतुपुष्पाणि सन्ति’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

ऋतुपुष्पाणि च सन्ति । रमणीयः निसर्गः विविधैः वर्णैः सर्वेषाां चित्तम् आकर्षति । ताादृशाानाां वर्णानाां परिचयं प्रााप्नुनुमः ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—ऋतुपुष्पाणि च सन्ति । रमणीयः निसर्गः विविधैः वर्णैः सर्वेषाां चित्तम् आकर्षति । ताादृशाानाां वर्णानाां परिचयं प्रााप्नुनुमः ।

6 ‘रमणीयः निसर्गः विविधैः वर्णैः’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

रमणीयः निसर्गः विविधैः वर्णैः सर्वेषाां चित्तम् आकर्षति । ताादृशाानाां वर्णानाां परिचयं प्रााप्नुनुमः । सः एव महान् चित्रकारः शिक्षकः – वयम् अत्र किं किं पश्यामः ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—रमणीयः निसर्गः विविधैः वर्णैः सर्वेषाां चित्तम् आकर्षति । ताादृशाानाां वर्णानाां परिचयं प्रााप्नुनुमः । सः एव महान् चित्रकारः शिक्षकः – वयम् अत्र किं किं पश्यामः ?

7 पाठ्यपुस्तके ‘ताादृशाानाां वर्णानाां परिचयं प्रााप्नुनुमः’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

ताादृशाानाां वर्णानाां परिचयं प्रााप्नुनुमः ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—ताादृशाानाां वर्णानाां परिचयं प्रााप्नुनुमः ।

8 ‘महान् चित्रकारः’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

सः एव महान् चित्रकारः शिक्षकः – वयम् अत्र किं किं पश्यामः ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—सः एव महान् चित्रकारः शिक्षकः – वयम् अत्र किं किं पश्यामः ?

9 पाठस्य आधारेण ‘शिक्षकः वयम् अत्र किं’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

शिक्षकः – वयम् अत्र किं किं पश्यामः ? श्रद्धा – सर्वत्र विविधानि पुष्पाणि, हरितानि पर्णानि, खगााः, जन्ततवः च

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—शिक्षकः – वयम् अत्र किं किं पश्यामः ? श्रद्धा – सर्वत्र विविधानि पुष्पाणि, हरितानि पर्णानि, खगााः, जन्ततवः च

10 ‘श्रद्धा सर्वत्र विविधानि पुष्पाणि’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

श्रद्धा – सर्वत्र विविधानि पुष्पाणि, हरितानि पर्णानि, खगााः, जन्ततवः च सन्ति इति पश्यामः । शिक्षकः – सत्यम् ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—श्रद्धा – सर्वत्र विविधानि पुष्पाणि, हरितानि पर्णानि, खगााः, जन्ततवः च सन्ति इति पश्यामः । शिक्षकः – सत्यम् ।

11 पाठात् ‘एवमेव तेषाां वर्णाः अपि’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

एवमेव तेषाां वर्णाः ः अपि विविधााः । यथा ा श्रद्धा ा वदति

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—एवमेव तेषाां वर्णाः ः अपि विविधााः । यथा ा श्रद्धा ा वदति

12 ‘यथा श्रद्धा वदति’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

यथा ा श्रद्धा ा वदति ‘हरितानि पर्णानि’ इति, अत्र पर्णस्य कः वर्णः ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—यथा ा श्रद्धा ा वदति ‘हरितानि पर्णानि’ इति, अत्र पर्णस्य कः वर्णः ?

13 पाठे ‘‘हरितानि पर्णानि’ इति अत्र’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

‘हरितानि पर्णानि’ इति, अत्र पर्णस्य कः वर्णः ? छाात्राः – (सर्वे) हरितः । श्रद्धा – अत्र वृक्षस्य य उपरि शुकः अस्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—‘हरितानि पर्णानि’ इति, अत्र पर्णस्य कः वर्णः ? छाात्राः – (सर्वे) हरितः । श्रद्धा – अत्र वृक्षस्य य उपरि शुकः अस्ति ।

14 ‘छाात्राः सर्वे हरितः’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

छाात्राः – (सर्वे) हरितः । श्रद्धा – अत्र वृक्षस्य य उपरि शुकः अस्ति । सः अपि हरितवर्णेन शोभते । शिक्षकः – श्रद्धे े !

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—छाात्राः – (सर्वे) हरितः । श्रद्धा – अत्र वृक्षस्य य उपरि शुकः अस्ति । सः अपि हरितवर्णेन शोभते । शिक्षकः – श्रद्धे े !

15 पाठ्यपुस्तके ‘श्रद्धा अत्र वृक्षस्य उपरि’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

श्रद्धा – अत्र वृक्षस्य य उपरि शुकः अस्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—श्रद्धा – अत्र वृक्षस्य य उपरि शुकः अस्ति ।

16 ‘अपि हरितवर्णेन शोभते’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

सः अपि हरितवर्णेन शोभते । शिक्षकः – श्रद्धे े !

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—सः अपि हरितवर्णेन शोभते । शिक्षकः – श्रद्धे े !

17 पाठस्य आधारेण ‘शिक्षकः श्रद्धे’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

शिक्षकः – श्रद्धे े ! भवत्याः इष्टवर्णः ः हरितः इति चिन्ततयामि ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—शिक्षकः – श्रद्धे े ! भवत्याः इष्टवर्णः ः हरितः इति चिन्ततयामि ।

18 ‘भवत्याः इष्टवर्णः हरितः इति’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

भवत्याः इष्टवर्णः ः हरितः इति चिन्ततयामि । हरितवर्णम् एव पश्यति खलु । मेधाा – आचार्य !

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—भवत्याः इष्टवर्णः ः हरितः इति चिन्ततयामि । हरितवर्णम् एव पश्यति खलु । मेधाा – आचार्य !

19 पाठ्यांशे ‘हरितवर्णम् पश्यति खलु’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

हरितवर्णम् एव पश्यति खलु ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—हरितवर्णम् एव पश्यति खलु ।

20 पाठात् ‘अत्र काकः अपि अस्ति’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

अत्र काकः अपि अस्ति, यस्य य वर्णः कृष्णः । पिकस्य य अपि वर्णः कृष्णः ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—अत्र काकः अपि अस्ति, यस्य य वर्णः कृष्णः । पिकस्य य अपि वर्णः कृष्णः ।

21 ‘पिकस्य अपि वर्णः कृष्णः’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

पिकस्य य अपि वर्णः कृष्णः । शिक्षकः – आम् ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—पिकस्य य अपि वर्णः कृष्णः । शिक्षकः – आम् ।

22 पाठे ‘शिक्षकः आम्’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

शिक्षकः – आम् । उत्तमं निरीक्षणं भवत्याः । पश्यन्तुतु, अत्र पुष्पाणि

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—शिक्षकः – आम् । उत्तमं निरीक्षणं भवत्याः । पश्यन्तुतु, अत्र पुष्पाणि

23 ‘उत्तमं निरीक्षणं भवत्याः’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

उत्तमं निरीक्षणं भवत्याः । पश्यन्तुतु, अत्र पुष्पाणि पश्यतु जपाापुष्पपम् । वदतु, अस्य य वर्णः कः ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—उत्तमं निरीक्षणं भवत्याः । पश्यन्तुतु, अत्र पुष्पाणि पश्यतु जपाापुष्पपम् । वदतु, अस्य य वर्णः कः ?

24 पाठ्यपुस्तके ‘पश्यन्तुतु अत्र पुष्पाणि’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

पश्यन्तुतु, अत्र पुष्पाणि

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—पश्यन्तुतु, अत्र पुष्पाणि

25 ‘पश्यतु जपाापुष्पपम्’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

पश्यतु जपाापुष्पपम् । वदतु, अस्य य वर्णः कः ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—पश्यतु जपाापुष्पपम् । वदतु, अस्य य वर्णः कः ?

26 पाठस्य आधारेण ‘वदतु अस्य वर्णः’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

वदतु, अस्य य वर्णः कः ? मनीषाा – रक्ततवर्णः ः आचार्य !

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—वदतु, अस्य य वर्णः कः ? मनीषाा – रक्ततवर्णः ः आचार्य !

27 ‘मनीषाा रक्ततवर्णः आचार्य’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

मनीषाा – रक्ततवर्णः ः आचार्य ! शुकस्य य चञ्चुः चुः अपि रक्ततवर्णा । पाटटलपुष्पपम् अपि रक्ततवर्णेन युक्ततम् ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—मनीषाा – रक्ततवर्णः ः आचार्य ! शुकस्य य चञ्चुः चुः अपि रक्ततवर्णा । पाटटलपुष्पपम् अपि रक्ततवर्णेन युक्ततम् ।

28 पाठ्यांशे ‘शुकस्य चञ्चुः चुः अपि’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

शुकस्य य चञ्चुः चुः अपि रक्ततवर्णा ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—शुकस्य य चञ्चुः चुः अपि रक्ततवर्णा ।

29 ‘पाटटलपुष्पपम् अपि रक्ततवर्णेन युक्ततम्’ इति विषयं पाठस्य आधारेण वर्णयत। 2 marks
Model answer

पाटटलपुष्पपम् अपि रक्ततवर्णेन युक्ततम् ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—पाटटलपुष्पपम् अपि रक्ततवर्णेन युक्ततम् ।

30 पाठात् ‘शिक्षकः शोभनम्’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

शिक्षकः – शोभनम् । चित्रवर्णाः ः शुकााः अपि अत्र सन्ति इति जानन्ति किम् ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—शिक्षकः – शोभनम् । चित्रवर्णाः ः शुकााः अपि अत्र सन्ति इति जानन्ति किम् ?

31 ‘चित्रवर्णाः शुकााः अपि अत्र’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

चित्रवर्णाः ः शुकााः अपि अत्र सन्ति इति जानन्ति किम् ? आदित्यः – आचार्य !

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—चित्रवर्णाः ः शुकााः अपि अत्र सन्ति इति जानन्ति किम् ? आदित्यः – आचार्य !

32 पाठे ‘आदित्यः आचार्य’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

आदित्यः – आचार्य ! ते कीदृशााः भवन्ति ? वयं द्रष्टुम् इच्छाामः ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—आदित्यः – आचार्य ! ते कीदृशााः भवन्ति ? वयं द्रष्टुम् इच्छाामः ।

33 ‘कीदृशााः भवन्ति’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

ते कीदृशााः भवन्ति ? वयं द्रष्टुम् इच्छाामः । शिक्षकः – ताादृशाान् शुकाान् वयं प्रायः जन्तुशाालायायां पश्यामः । नीलााः पीतााः रक्तााः च भवन्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—ते कीदृशााः भवन्ति ? वयं द्रष्टुम् इच्छाामः । शिक्षकः – ताादृशाान् शुकाान् वयं प्रायः जन्तुशाालायायां पश्यामः । नीलााः पीतााः रक्तााः च भवन्ति ।

34 पाठ्यपुस्तके ‘वयं द्रष्टुम् इच्छाामः’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

वयं द्रष्टुम् इच्छाामः ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—वयं द्रष्टुम् इच्छाामः ।

35 ‘शिक्षकः ताादृशाान् शुकाान् वयं’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

शिक्षकः – ताादृशाान् शुकाान् वयं प्रायः जन्तुशाालायायां पश्यामः । नीलााः पीतााः रक्तााः च भवन्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—शिक्षकः – ताादृशाान् शुकाान् वयं प्रायः जन्तुशाालायायां पश्यामः । नीलााः पीतााः रक्तााः च भवन्ति ।

36 पाठस्य आधारेण ‘नीलााः पीतााः रक्तााः भवन्ति’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

नीलााः पीतााः रक्तााः च भवन्ति । मञ्जुलः – आचार्य !

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—नीलााः पीतााः रक्तााः च भवन्ति । मञ्जुलः – आचार्य !

37 ‘मञ्जुलः आचार्य’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

मञ्जुलः – आचार्य ! पााटलपुष्पाणि अपि विविधवर्णयुक्तानि भवन्ति । मम उद्याने पीतवर्णानि, श्वेवेतवर्णानि, नीललोहितवर्णानि,

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—मञ्जुलः – आचार्य ! पााटलपुष्पाणि अपि विविधवर्णयुक्तानि भवन्ति । मम उद्याने पीतवर्णानि, श्वेवेतवर्णानि, नीललोहितवर्णानि,

38 पाठ्यांशे ‘पााटलपुष्पाणि अपि विविधवर्णयुक्तानि भवन्ति’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

पााटलपुष्पाणि अपि विविधवर्णयुक्तानि भवन्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—पााटलपुष्पाणि अपि विविधवर्णयुक्तानि भवन्ति ।

39 ‘उद्याने पीतवर्णानि श्वेवेतवर्णानि नीललोहितवर्णानि’ इति विषयं पाठस्य आधारेण वर्णयत। 2 marks
Model answer

मम उद्याने पीतवर्णानि, श्वेवेतवर्णानि, नीललोहितवर्णानि,

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—मम उद्याने पीतवर्णानि, श्वेवेतवर्णानि, नीललोहितवर्णानि,

40 पाठात् ‘केसरवर्णानि पााटलपुष्पाणि सन्ति’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

केसरवर्णानि च पााटलपुष्पाणि सन्ति । शिक्षकः – उत्तमम् ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—केसरवर्णानि च पााटलपुष्पाणि सन्ति । शिक्षकः – उत्तमम् ।

41 ‘शिक्षकः उत्तमम्’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

शिक्षकः – उत्तमम् । पश्यन्तु्तु, हंसः श्वेवेतः ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—शिक्षकः – उत्तमम् । पश्यन्तु्तु, हंसः श्वेवेतः ।

42 पाठे ‘पश्यन्तु्तु हंसः श्वेवेतः’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

पश्यन्तु्तु, हंसः श्वेवेतः । तथाा अन्ये्ये के श्वेवेतवर्णाः ? मेधा – आचार्य !

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—पश्यन्तु्तु, हंसः श्वेवेतः । तथाा अन्ये्ये के श्वेवेतवर्णाः ? मेधा – आचार्य !

43 ‘तथाा अन्ये्ये श्वेवेतवर्णाः’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

तथाा अन्ये्ये के श्वेवेतवर्णाः ? मेधा – आचार्य ! तथाा भवतः प्राावारकम् अपि श्वेवेतम् । सर्वे स्वस्य अन्ये्येषाां च वस्त्राणाां वर्णान्

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—तथाा अन्ये्ये के श्वेवेतवर्णाः ? मेधा – आचार्य ! तथाा भवतः प्राावारकम् अपि श्वेवेतम् । सर्वे स्वस्य अन्ये्येषाां च वस्त्राणाां वर्णान्

44 ‘तथाा भवतः प्राावारकम् अपि’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

तथाा भवतः प्राावारकम् अपि श्वेवेतम् । सर्वे स्वस्य अन्ये्येषाां च वस्त्राणाां वर्णान्

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—तथाा भवतः प्राावारकम् अपि श्वेवेतम् । सर्वे स्वस्य अन्ये्येषाां च वस्त्राणाां वर्णान्

45 पाठस्य आधारेण ‘सर्वे स्वस्य अन्ये्येषाां वस्त्राणाां’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

सर्वे स्वस्य अन्ये्येषाां च वस्त्राणाां वर्णान् इन््द्रधनुः तु बहुवर्णमयं खलु ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—सर्वे स्वस्य अन्ये्येषाां च वस्त्राणाां वर्णान् इन््द्रधनुः तु बहुवर्णमयं खलु ।

46 ‘इन््द्रधनुः बहुवर्णमयं खलु’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

इन््द्रधनुः तु बहुवर्णमयं खलु । तत्र सप्तत वर्णाः भवन्ति । सर्वः अपि निसर्गः बहुवर्णमयः ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—इन््द्रधनुः तु बहुवर्णमयं खलु । तत्र सप्तत वर्णाः भवन्ति । सर्वः अपि निसर्गः बहुवर्णमयः ।

47 पाठ्यांशे ‘तत्र सप्तत वर्णाः भवन्ति’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

तत्र सप्तत वर्णाः भवन्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—तत्र सप्तत वर्णाः भवन्ति ।

48 ‘सर्वः अपि निसर्गः बहुवर्णमयः’ इति विषयं पाठस्य आधारेण वर्णयत। 2 marks
Model answer

सर्वः अपि निसर्गः बहुवर्णमयः ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—सर्वः अपि निसर्गः बहुवर्णमयः ।

49 पाठात् ‘तेन संसारः सुन्दरः’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

तेन संसारः सुन्दरः । वर्णैः एव अस्मााकं जीवनम् अपि मनोरमं भवति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—तेन संसारः सुन्दरः । वर्णैः एव अस्मााकं जीवनम् अपि मनोरमं भवति ।

50 ‘वर्णैः अस्मााकं जीवनम् अपि’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

वर्णैः एव अस्मााकं जीवनम् अपि मनोरमं भवति । तत्र ‘वर्णयोजकः चित्रकारः कः’ इति जाानन्ति किम् ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—वर्णैः एव अस्मााकं जीवनम् अपि मनोरमं भवति । तत्र ‘वर्णयोजकः चित्रकारः कः’ इति जाानन्ति किम् ?

51 पाठे ‘तत्र ‘वर्णयोजकः चित्रकारः कः’’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

तत्र ‘वर्णयोजकः चित्रकारः कः’ इति जाानन्ति किम् ? सर्वे – (उच्चैःैः) परमेश्वरः, परमेश्वरः । सः एव महाान् चित्रकारः ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—तत्र ‘वर्णयोजकः चित्रकारः कः’ इति जाानन्ति किम् ? सर्वे – (उच्चैःैः) परमेश्वरः, परमेश्वरः । सः एव महाान् चित्रकारः ।

52 ‘सर्वे उच्चैःैः परमेश्वरः परमेश्वरः’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

सर्वे – (उच्चैःैः) परमेश्वरः, परमेश्वरः । सः एव महाान् चित्रकारः । मातृभाषया अर्थं लिखन्तु

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—सर्वे – (उच्चैःैः) परमेश्वरः, परमेश्वरः । सः एव महाान् चित्रकारः । मातृभाषया अर्थं लिखन्तु

53 पाठ्यपुस्तके ‘महाान् चित्रकारः’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

सः एव महाान् चित्रकारः ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—सः एव महाान् चित्रकारः ।

54 ‘मातृभाषया अर्थं लिखन्तु’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

मातृभाषया अर्थं लिखन्तु

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—मातृभाषया अर्थं लिखन्तु

55 पाठस्य आधारेण ‘ ’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

शुक्ललवर्णः / धवलवर्णः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्— शुक्ललवर्णः / धवलवर्णः

56 ‘शुक्ललवर्णः धवलवर्णः’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

शुक्ललवर्णः / धवलवर्णः वयं शब्दाार्थान् जानीमः वयम् अभ्यायासं कुर्मः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—शुक्ललवर्णः / धवलवर्णः वयं शब्दाार्थान् जानीमः वयम् अभ्यायासं कुर्मः

57 पाठ्यांशे ‘वयं शब्दाार्थान् जानीमः’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

वयं शब्दाार्थान् जानीमः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—वयं शब्दाार्थान् जानीमः

58 ‘वयम् अभ्यायासं कुर्मः’ इति विषयं पाठस्य आधारेण वर्णयत। 2 marks
Model answer

वयम् अभ्यायासं कुर्मः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—वयम् अभ्यायासं कुर्मः

59 पाठात् ‘पाठस्य आधारेण प्रश्नानानाम् उत्तराणि’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

पाठस्य आधारेण प्रश्नानानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु — (क) जपापुष्पपस्य वर्णः कः ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—पाठस्य आधारेण प्रश्नानानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु — (क) जपापुष्पपस्य वर्णः कः ?

60 ‘जपापुष्पपस्य वर्णः’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

(क) जपापुष्पपस्य वर्णः कः ? (ख) शुकः केन वर्णेन शोभते ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(क) जपापुष्पपस्य वर्णः कः ? (ख) शुकः केन वर्णेन शोभते ?

61 पाठे ‘शुकः केन वर्णेन शोभते’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

(ख) शुकः केन वर्णेन शोभते ? (ग) श्रद्धाायाः इष्टवर्णः कः ? (घ) कः महान् चित्रकारः ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ख) शुकः केन वर्णेन शोभते ? (ग) श्रद्धाायाः इष्टवर्णः कः ? (घ) कः महान् चित्रकारः ?

62 ‘श्रद्धाायाः इष्टवर्णः’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

(ग) श्रद्धाायाः इष्टवर्णः कः ? (घ) कः महान् चित्रकारः ? (ङ) आदित्यः कान् द्रष्टुम् इच्छति ? पाठस्य आधारेण प्रश्नानानाम् उत्तराणि पूर्णवाक्येयेन लिखन्तु —

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ग) श्रद्धाायाः इष्टवर्णः कः ? (घ) कः महान् चित्रकारः ? (ङ) आदित्यः कान् द्रष्टुम् इच्छति ? पाठस्य आधारेण प्रश्नानानाम् उत्तराणि पूर्णवाक्येयेन लिखन्तु —

63 पाठ्यपुस्तके ‘महान् चित्रकारः’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

(घ) कः महान् चित्रकारः ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(घ) कः महान् चित्रकारः ?

64 ‘आदित्यः कान् द्रष्टुम् इच्छति’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

(ङ) आदित्यः कान् द्रष्टुम् इच्छति ? पाठस्य आधारेण प्रश्नानानाम् उत्तराणि पूर्णवाक्येयेन लिखन्तु —

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ङ) आदित्यः कान् द्रष्टुम् इच्छति ? पाठस्य आधारेण प्रश्नानानाम् उत्तराणि पूर्णवाक्येयेन लिखन्तु —

65 पाठस्य आधारेण ‘पाठस्य आधारेण प्रश्नानानाम् उत्तराणि’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

पाठस्य आधारेण प्रश्नानानाम् उत्तराणि पूर्णवाक्येयेन लिखन्तु — (क) आचार्यस्य प्राप्रावारकस्य वर्णः कः ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—पाठस्य आधारेण प्रश्नानानाम् उत्तराणि पूर्णवाक्येयेन लिखन्तु — (क) आचार्यस्य प्राप्रावारकस्य वर्णः कः ?

66 ‘आचार्यस्य प्राप्रावारकस्य वर्णः’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

(क) आचार्यस्य प्राप्रावारकस्य वर्णः कः ? (ख) कुत्र विविधेषु वर्णेषु पाटटलपुष्पाणि (ग) किं बहुवर्णमयम् इति मञ्जुजुलस्य अभिप्राप्रायः?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(क) आचार्यस्य प्राप्रावारकस्य वर्णः कः ? (ख) कुत्र विविधेषु वर्णेषु पाटटलपुष्पाणि (ग) किं बहुवर्णमयम् इति मञ्जुजुलस्य अभिप्राप्रायः?

67 पाठ्यांशे ‘कुत्र विविधेषु वर्णेषु पाटटलपुष्पाणि’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

(ख) कुत्र विविधेषु वर्णेषु पाटटलपुष्पाणि

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ख) कुत्र विविधेषु वर्णेषु पाटटलपुष्पाणि

68 ‘किं बहुवर्णमयम् इति मञ्जुजुलस्य’ इति विषयं पाठस्य आधारेण वर्णयत। 2 marks
Model answer

(ग) किं बहुवर्णमयम् इति मञ्जुजुलस्य अभिप्राप्रायः?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ग) किं बहुवर्णमयम् इति मञ्जुजुलस्य अभिप्राप्रायः?

69 पाठात् ‘चित्रवर्णशुकाः कीदृशाः भवन्ति’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

(घ) चित्रवर्णशुकाः कीदृशाः भवन्ति ? (ङ) कस्य कस्य वर्णः कृष्णः ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(घ) चित्रवर्णशुकाः कीदृशाः भवन्ति ? (ङ) कस्य कस्य वर्णः कृष्णः ?

70 ‘कस्य कस्य वर्णः कृष्णः’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

(ङ) कस्य कस्य वर्णः कृष्णः ? उचितवर्णेन सह शब्दं योजयन्तु —

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ङ) कस्य कस्य वर्णः कृष्णः ? उचितवर्णेन सह शब्दं योजयन्तु —

71 पाठे ‘उचितवर्णेन शब्दं योजयन्तु’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

उचितवर्णेन सह शब्दं योजयन्तु — राष्ट्रध्वजस्य समुचितैः वर्णैः अधः प्रदत्तेत्तेषु वाक्येषु रिक्ततस्थाानानि पूरयन्तु — (क) उपरि . वर्णः अस्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—उचितवर्णेन सह शब्दं योजयन्तु — राष्ट्रध्वजस्य समुचितैः वर्णैः अधः प्रदत्तेत्तेषु वाक्येषु रिक्ततस्थाानानि पूरयन्तु — (क) उपरि . वर्णः अस्ति ।

72 ‘राष्ट्रध्वजस्य समुचितैः वर्णैः अधः’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

राष्ट्रध्वजस्य समुचितैः वर्णैः अधः प्रदत्तेत्तेषु वाक्येषु रिक्ततस्थाानानि पूरयन्तु — (क) उपरि . वर्णः अस्ति । (ख) मध्ये . वर्णः अस्ति । (ग) अधः . वर्णः अस्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—राष्ट्रध्वजस्य समुचितैः वर्णैः अधः प्रदत्तेत्तेषु वाक्येषु रिक्ततस्थाानानि पूरयन्तु — (क) उपरि . वर्णः अस्ति । (ख) मध्ये . वर्णः अस्ति । (ग) अधः . वर्णः अस्ति ।

73 पाठ्यपुस्तके ‘उपरि वर्णः अस्ति’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

(क) उपरि . वर्णः अस्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(क) उपरि . वर्णः अस्ति ।

74 ‘मध्ये वर्णः अस्ति’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

(ख) मध्ये . वर्णः अस्ति । (ग) अधः . वर्णः अस्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ख) मध्ये . वर्णः अस्ति । (ग) अधः . वर्णः अस्ति ।

75 पाठस्य आधारेण ‘अधः वर्णः अस्ति’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

(ग) अधः . वर्णः अस्ति । (घ) ध्वजस्य केन्द्रे्द्रे . वर्णः अस्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ग) अधः . वर्णः अस्ति । (घ) ध्वजस्य केन्द्रे्द्रे . वर्णः अस्ति ।

76 ‘ध्वजस्य केन्द्रे्द्रे वर्णः अस्ति’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

(घ) ध्वजस्य केन्द्रे्द्रे . वर्णः अस्ति । प्रश्नानानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु — (क) केशाानाां वर्णः कः?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(घ) ध्वजस्य केन्द्रे्द्रे . वर्णः अस्ति । प्रश्नानानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु — (क) केशाानाां वर्णः कः?

77 पाठ्यांशे ‘प्रश्नानानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

प्रश्नानानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु —

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—प्रश्नानानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु —

78 ‘केशाानाां वर्णः’ इति विषयं पाठस्य आधारेण वर्णयत। 2 marks
Model answer

(क) केशाानाां वर्णः कः?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(क) केशाानाां वर्णः कः?

79 पाठात् ‘आकाशस्य वर्णः’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

. (ख) आकाशस्य वर्णः कः ? (ग) कदलीफलस्य वर्णः कः?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—. (ख) आकाशस्य वर्णः कः ? (ग) कदलीफलस्य वर्णः कः?

80 ‘कदलीफलस्य वर्णः’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

(ग) कदलीफलस्य वर्णः कः? . (घ) तृणस्य वर्णः कः?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ग) कदलीफलस्य वर्णः कः? . (घ) तृणस्य वर्णः कः?

81 पाठे ‘तृणस्य वर्णः’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

. (घ) तृणस्य वर्णः कः? (ङ) महिषस्य वर्णः कः? . (च) मयूरस्य वर्णः कः?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—. (घ) तृणस्य वर्णः कः? (ङ) महिषस्य वर्णः कः? . (च) मयूरस्य वर्णः कः?

82 ‘महिषस्य वर्णः’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

(ङ) महिषस्य वर्णः कः? . (च) मयूरस्य वर्णः कः? रेखाचित्रेषु निर्दिष्टाष्टान् वर्णान् पूरयन्तु — योग्यताविस्ततरः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ङ) महिषस्य वर्णः कः? . (च) मयूरस्य वर्णः कः? रेखाचित्रेषु निर्दिष्टाष्टान् वर्णान् पूरयन्तु — योग्यताविस्ततरः

83 पाठ्यपुस्तके ‘मयूरस्य वर्णः’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

. (च) मयूरस्य वर्णः कः?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—. (च) मयूरस्य वर्णः कः?

84 ‘रेखाचित्रेषु निर्दिष्टाष्टान् वर्णान् पूरयन्तु’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

रेखाचित्रेषु निर्दिष्टाष्टान् वर्णान् पूरयन्तु — योग्यताविस्ततरः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—रेखाचित्रेषु निर्दिष्टाष्टान् वर्णान् पूरयन्तु — योग्यताविस्ततरः

85 पाठस्य आधारेण ‘योग्यताविस्ततरः’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

योग्यताविस्ततरः सायङ्काले त्वम्बरकोणे

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—योग्यताविस्ततरः सायङ्काले त्वम्बरकोणे

86 ‘सायङ्काले त्वम्बरकोणे’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

सायङ्काले त्वम्बरकोणे नित्यं वयं प्रकृत्यांां वर्णान् पश्यामः । एतत् पद्यं ‘सर्वेषाां वर्णानाां रचयिताा भगवाान्

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—सायङ्काले त्वम्बरकोणे नित्यं वयं प्रकृत्यांां वर्णान् पश्यामः । एतत् पद्यं ‘सर्वेषाां वर्णानाां रचयिताा भगवाान्

87 पाठ्यांशे ‘नित्यं वयं प्रकृत्यांां वर्णान्’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

नित्यं वयं प्रकृत्यांां वर्णान् पश्यामः ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—नित्यं वयं प्रकृत्यांां वर्णान् पश्यामः ।

88 ‘एतत् पद्यं ‘सर्वेषाां वर्णानाां’ इति विषयं पाठस्य आधारेण वर्णयत। 2 marks
Model answer

एतत् पद्यं ‘सर्वेषाां वर्णानाां रचयिताा भगवाान्

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—एतत् पद्यं ‘सर्वेषाां वर्णानाां रचयिताा भगवाान्

89 पाठात् ‘परमेश्वरः एव’ इति भाावं’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

परमेश्वरः एव’ इति भाावं प्रकटयति । सायङ्कााले त्वम्बरकोणे विलिखति प्रकृतिर्वर्णचयम् ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—परमेश्वरः एव’ इति भाावं प्रकटयति । सायङ्कााले त्वम्बरकोणे विलिखति प्रकृतिर्वर्णचयम् ।

90 ‘सायङ्कााले त्वम्बरकोणे विलिखति प्रकृतिर्वर्णचयम्’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

सायङ्कााले त्वम्बरकोणे विलिखति प्रकृतिर्वर्णचयम् । रक्तंतं पीतं श्वेवेतं चित्रं नीलं शबलितदृग्विभवम् ॥

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—सायङ्कााले त्वम्बरकोणे विलिखति प्रकृतिर्वर्णचयम् । रक्तंतं पीतं श्वेवेतं चित्रं नीलं शबलितदृग्विभवम् ॥

91 पाठे ‘रक्तंतं पीतं श्वेवेतं चित्रं’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

रक्तंतं पीतं श्वेवेतं चित्रं नीलं शबलितदृग्विभवम् ॥ वर्णविचित्रं गगनं दृष्ट्वाा बाालाास्सर्वे तुष्यन्ति । द्रष्टुंटुं सर्वं तस्य समीपं विहगााः विविधााः गच्छन्ति ॥

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—रक्तंतं पीतं श्वेवेतं चित्रं नीलं शबलितदृग्विभवम् ॥ वर्णविचित्रं गगनं दृष्ट्वाा बाालाास्सर्वे तुष्यन्ति । द्रष्टुंटुं सर्वं तस्य समीपं विहगााः विविधााः गच्छन्ति ॥

92 ‘वर्णविचित्रं गगनं दृष्ट्वाा बाालाास्सर्वे’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

वर्णविचित्रं गगनं दृष्ट्वाा बाालाास्सर्वे तुष्यन्ति । द्रष्टुंटुं सर्वं तस्य समीपं विहगााः विविधााः गच्छन्ति ॥ प्रतिनिमिषं स हि वर्णविशेषः नव्यं रूपं प्रााप्नोति । गन्धर्वाणाां मन्दिरमित्यपि सर्वे मर्त्याः कथयन्ति ॥

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—वर्णविचित्रं गगनं दृष्ट्वाा बाालाास्सर्वे तुष्यन्ति । द्रष्टुंटुं सर्वं तस्य समीपं विहगााः विविधााः गच्छन्ति ॥ प्रतिनिमिषं स हि वर्णविशेषः नव्यं रूपं प्रााप्नोति । गन्धर्वाणाां मन्दिरमित्यपि सर्वे मर्त्याः कथयन्ति ॥

93 पाठ्यपुस्तके ‘द्रष्टुंटुं सर्वं तस्य समीपं’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

द्रष्टुंटुं सर्वं तस्य समीपं विहगााः विविधााः गच्छन्ति ॥

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—द्रष्टुंटुं सर्वं तस्य समीपं विहगााः विविधााः गच्छन्ति ॥

94 ‘प्रतिनिमिषं वर्णविशेषः नव्यं रूपं’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

प्रतिनिमिषं स हि वर्णविशेषः नव्यं रूपं प्रााप्नोति । गन्धर्वाणाां मन्दिरमित्यपि सर्वे मर्त्याः कथयन्ति ॥

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—प्रतिनिमिषं स हि वर्णविशेषः नव्यं रूपं प्रााप्नोति । गन्धर्वाणाां मन्दिरमित्यपि सर्वे मर्त्याः कथयन्ति ॥

95 पाठस्य आधारेण ‘गन्धर्वाणाां मन्दिरमित्यपि सर्वे मर्त्याः’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

गन्धर्वाणाां मन्दिरमित्यपि सर्वे मर्त्याः कथयन्ति ॥ प्रतिदिनमेवं गगने सायं रचिताा वर्णाः केनैते ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—गन्धर्वाणाां मन्दिरमित्यपि सर्वे मर्त्याः कथयन्ति ॥ प्रतिदिनमेवं गगने सायं रचिताा वर्णाः केनैते ।

96 ‘प्रतिदिनमेवं गगने सायं रचिताा’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

प्रतिदिनमेवं गगने सायं रचिताा वर्णाः केनैते । तुभ्यं सर्वकलााकाराणाां नायक! भगवन् नमो नमः ॥

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—प्रतिदिनमेवं गगने सायं रचिताा वर्णाः केनैते । तुभ्यं सर्वकलााकाराणाां नायक! भगवन् नमो नमः ॥

Other subjects in Class 6