Notes, Tests & AI Tutor for Class 5–12 | CBSE · JEE · NEET | 24x7 Access
Home Schools
Log in Get Started
Subjective Questions

पाठ्यपुस्तकाधारित प्रश्नोत्तर

3. शब्दपरिचयः · Class 6 Sanskrit

Practise 83 short and long answer questions on पाठ्यपुस्तकाधारित प्रश्नोत्तर from 3. शब्दपरिचयः. Try writing your own answer first, then tap the question to compare it with the model answer and read the explanation behind it.

1 पाठात् ‘भ्रमति’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

न, सः न भ्रमति । पुंलिङ्गम् (एकवचनम्)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—न, सः न भ्रमति । पुंलिङ्गम् (एकवचनम्)

2 ‘पुंलिङ्गम् एकवचनम्’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

पुंलिङ्गम् (एकवचनम्) तौ किं कुरुतः ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—पुंलिङ्गम् (एकवचनम्) तौ किं कुरुतः ?

3 पाठे ‘किं कुरुतः’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

तौ किं कुरुतः ? न, तौ न खादतः । तौ तु नृत्यतः ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—तौ किं कुरुतः ? न, तौ न खादतः । तौ तु नृत्यतः ।

4 ‘खादतः’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

न, तौ न खादतः । तौ तु नृत्यतः । ते किं कुर्वन्ति ? किं ते गायन्ति ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—न, तौ न खादतः । तौ तु नृत्यतः । ते किं कुर्वन्ति ? किं ते गायन्ति ?

5 ‘किं कुर्वन्ति’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

ते किं कुर्वन्ति ? किं ते गायन्ति ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—ते किं कुर्वन्ति ? किं ते गायन्ति ?

6 पाठस्य आधारेण ‘किं गायन्ति’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

किं ते गायन्ति ? न, ते न गायन्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—किं ते गायन्ति ? न, ते न गायन्ति ।

7 ‘गायन्ति’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

न, ते न गायन्ति । ते तु क्रीडन्ति । पुंलिङ्गम् (द्विवचनम्)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—न, ते न गायन्ति । ते तु क्रीडन्ति । पुंलिङ्गम् (द्विवचनम्)

8 ‘पुंलिङ्गम् द्विवचनम्’ इति विषयं पाठस्य आधारेण वर्णयत। 2 marks
Model answer

पुंलिङ्गम् (द्विवचनम्)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—पुंलिङ्गम् (द्विवचनम्)

9 पाठात् ‘पुंलिङ्गम् बहुवचनम्’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

पुंलिङ्गम् (बहुवचनम्) शिक्षकः किं करोति ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—पुंलिङ्गम् (बहुवचनम्) शिक्षकः किं करोति ?

10 ‘शिक्षकः किं करोति’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

शिक्षकः किं करोति ? शिक्षकः लिखति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—शिक्षकः किं करोति ? शिक्षकः लिखति ।

11 पाठे ‘शिक्षकः लिखति’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

शिक्षकः लिखति । किम् एषः पठति ? न, एषः न पठति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—शिक्षकः लिखति । किम् एषः पठति ? न, एषः न पठति ।

12 ‘किम् एषः पठति’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

किम् एषः पठति ? न, एषः न पठति । बालकौ किं कुरुतः ? किम् एतौ लिखतः ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—किम् एषः पठति ? न, एषः न पठति । बालकौ किं कुरुतः ? किम् एतौ लिखतः ?

13 ‘बालकौ किं कुरुतः’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

बालकौ किं कुरुतः ? किम् एतौ लिखतः ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—बालकौ किं कुरुतः ? किम् एतौ लिखतः ?

14 पाठस्य आधारेण ‘किम् एतौ लिखतः’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

किम् एतौ लिखतः ? न, एतौ न लिखतः ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—किम् एतौ लिखतः ? न, एतौ न लिखतः ।

15 ‘एतौ लिखतः’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

न, एतौ न लिखतः । बालकाः किं कुर्वन्ति ? बालकाः पिबन्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—न, एतौ न लिखतः । बालकाः किं कुर्वन्ति ? बालकाः पिबन्ति ।

16 पाठ्यांशे ‘बालकाः किं कुर्वन्ति’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

बालकाः किं कुर्वन्ति ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—बालकाः किं कुर्वन्ति ?

17 पाठात् ‘किम् एते जलं पिबन्ति’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

किम् एते जलं पिबन्ति ? आम्, एते जलं पिबन्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—किम् एते जलं पिबन्ति ? आम्, एते जलं पिबन्ति ।

18 ‘आम् एते जलं पिबन्ति’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

आम्, एते जलं पिबन्ति । (3 लडके गलास में जूस पीते हुए)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—आम्, एते जलं पिबन्ति । (3 लडके गलास में जूस पीते हुए)

19 पाठे ‘लडके गलास में जूस’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

(3 लडके गलास में जूस पीते हुए) किं सा क्रीडति ? न, सा न क्रीडति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(3 लडके गलास में जूस पीते हुए) किं सा क्रीडति ? न, सा न क्रीडति ।

20 ‘किं क्रीडति’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

किं सा क्रीडति ? न, सा न क्रीडति । ते किं कुरुतः ? न, ते न पिबतः ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—किं सा क्रीडति ? न, सा न क्रीडति । ते किं कुरुतः ? न, ते न पिबतः ।

21 ‘किं कुरुतः’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

ते किं कुरुतः ? न, ते न पिबतः ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—ते किं कुरुतः ? न, ते न पिबतः ।

22 पाठस्य आधारेण ‘पिबतः’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

न, ते न पिबतः । ताः किं कुर्वन्ति ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—न, ते न पिबतः । ताः किं कुर्वन्ति ?

23 ‘ताः किं कुर्वन्ति’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

ताः किं कुर्वन्ति ? किं ताः गायन्ति ? न, ताः न गायन्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—ताः किं कुर्वन्ति ? किं ताः गायन्ति ? न, ताः न गायन्ति ।

24 पाठात् ‘ताः धावन्ति’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

ताः तु धावन्ति । स्त्रीलिङ्गम् (बहुवचनम्)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—ताः तु धावन्ति । स्त्रीलिङ्गम् (बहुवचनम्)

25 ‘स्त्रीलिङ्गम् बहुवचनम्’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

स्त्रीलिङ्गम् (बहुवचनम्) स्त्रीलिङ्गम् (एकवचनम्)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—स्त्रीलिङ्गम् (बहुवचनम्) स्त्रीलिङ्गम् (एकवचनम्)

26 पाठे ‘स्त्रीलिङ्गम् एकवचनम्’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

स्त्रीलिङ्गम् (एकवचनम्) स्त्रीलिङ्गम् (द्विवचनम्) एषा किं करोति ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—स्त्रीलिङ्गम् (एकवचनम्) स्त्रीलिङ्गम् (द्विवचनम्) एषा किं करोति ?

27 ‘स्त्रीलिङ्गम् द्विवचनम्’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

स्त्रीलिङ्गम् (द्विवचनम्) एषा किं करोति ? किम् एषा पठति ? न, एषा न पठति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—स्त्रीलिङ्गम् (द्विवचनम्) एषा किं करोति ? किम् एषा पठति ? न, एषा न पठति ।

28 ‘किम् एषा पठति’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

किम् एषा पठति ? न, एषा न पठति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—किम् एषा पठति ? न, एषा न पठति ।

29 पाठस्य आधारेण ‘एषा पठति’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

न, एषा न पठति । एषा ततु खादति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—न, एषा न पठति । एषा ततु खादति ।

30 ‘एषा ततु खादति’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

एषा ततु खादति । एतते किं कुरुततः ? किम् एतते धावततः ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—एषा ततु खादति । एतते किं कुरुततः ? किम् एतते धावततः ?

31 पाठात् ‘एतते धावततः’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

न, एतते न धावततः । एतते ततु भ्रमततः ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—न, एतते न धावततः । एतते ततु भ्रमततः ।

32 ‘एतते ततु भ्रमततः’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

एतते ततु भ्रमततः । एतताः किं कुर्वन्ति ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—एतते ततु भ्रमततः । एतताः किं कुर्वन्ति ?

33 पाठे ‘एतताः किं कुर्वन्ति’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

एतताः किं कुर्वन्ति ? किम् एतताः धावन्ति ? न, एतताः न धावन्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—एतताः किं कुर्वन्ति ? किम् एतताः धावन्ति ? न, एतताः न धावन्ति ।

34 ‘किम् एतताः धावन्ति’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

किम् एतताः धावन्ति ? न, एतताः न धावन्ति । एतताः ततु चरन्ति । त् चन््द्रयानम् ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—किम् एतताः धावन्ति ? न, एतताः न धावन्ति । एतताः ततु चरन्ति । त् चन््द्रयानम् ।

35 पाठ्यपुस्तके ‘एतताः धावन्ति’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

न, एतताः न धावन्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—न, एतताः न धावन्ति ।

36 ‘एतताः ततु चरन्ति’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

एतताः ततु चरन्ति । त् चन््द्रयानम् ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—एतताः ततु चरन्ति । त् चन््द्रयानम् ।

37 पाठस्य आधारेण ‘चन््द्रयानम्’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

त् चन््द्रयानम् । किं त् विमानम् ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—त् चन््द्रयानम् । किं त् विमानम् ?

38 ‘किं विमानम्’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

किं त् विमानम् ? न, त् विमानं न । त् ततु चन््द्रयानम् अस्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—किं त् विमानम् ? न, त् विमानं न । त् ततु चन््द्रयानम् अस्ति ।

39 ‘ततु चन््द्रयानम् अस्ति’ इति विषयं पाठस्य आधारेण वर्णयत। 2 marks
Model answer

त् ततु चन््द्रयानम् अस्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—त् ततु चन््द्रयानम् अस्ति ।

40 पाठात् ‘नपुंसकलिङ्गम् एकवचनम्’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

नपुंसकलिङ्गम् (एकवचनम्) नपुंसकलिङ्गम् (द्विवचनम्)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—नपुंसकलिङ्गम् (एकवचनम्) नपुंसकलिङ्गम् (द्विवचनम्)

41 ‘नपुंसकलिङ्गम् द्विवचनम्’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

नपुंसकलिङ्गम् (द्विवचनम्) नपुंसकलिङ्गम् (बहुवचनम्)तत

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—नपुंसकलिङ्गम् (द्विवचनम्) नपुंसकलिङ्गम् (बहुवचनम्)तत

42 पाठे ‘नपुंसकलिङ्गम् बहुवचनम्’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

नपुंसकलिङ्गम् (बहुवचनम्)तत न, तते पो न ।तत े ततु पुस्तके स्तः ।तत

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—नपुंसकलिङ्गम् (बहुवचनम्)तत न, तते पो न ।तत े ततु पुस्तके स्तः ।तत

43 ‘तते पो ।तत’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

न, तते पो न ।तत े ततु पुस्तके स्तः ।तत ानि रेलयानानि । किं ततानि बसयानानि ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—न, तते पो न ।तत े ततु पुस्तके स्तः ।तत ानि रेलयानानि । किं ततानि बसयानानि ?

44 पाठ्यपुस्तके ‘ततु पुस्तके स्तः ।तत’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

े ततु पुस्तके स्तः ।तत

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—े ततु पुस्तके स्तः ।तत

45 ‘ानि रेलयानानि’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

ानि रेलयानानि । किं ततानि बसयानानि ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—ानि रेलयानानि । किं ततानि बसयानानि ?

46 पाठस्य आधारेण ‘किं ततानि बसयानानि’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

किं ततानि बसयानानि ? न, ततानि बसयानानि न ।तत

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—किं ततानि बसयानानि ? न, ततानि बसयानानि न ।तत

47 ‘ततानि बसयानानि ।तत’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

न, ततानि बसयानानि न ।तत ानि ततु रेलयानानि सन्ति । एत् दूरदर्शनम् ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—न, ततानि बसयानानि न ।तत ानि ततु रेलयानानि सन्ति । एत् दूरदर्शनम् ।

48 पाठ्यांशे ‘ानि ततु रेलयानानि सन्ति’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

ानि ततु रेलयानानि सन्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—ानि ततु रेलयानानि सन्ति ।

49 पाठात् ‘किम् एत् सङ्गणकम्’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

किम् एत् सङ्गणकम् ? न, एत् सङ्गणकं न ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—किम् एत् सङ्गणकम् ? न, एत् सङ्गणकं न ।

50 ‘एत् सङ्गणकं’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

न, एत् सङ्गणकं न । एत् ततु दूरदर्शनम् अस्ति ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—न, एत् सङ्गणकं न । एत् ततु दूरदर्शनम् अस्ति ।

51 पाठे ‘एत् ततु दूरदर्शनम् अस्ति’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

एत् ततु दूरदर्शनम् अस्ति । नपुंसकलिङ्गम् (बहुवचनम्) किम् एतते कन्दु्दुके ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—एत् ततु दूरदर्शनम् अस्ति । नपुंसकलिङ्गम् (बहुवचनम्) किम् एतते कन्दु्दुके ?

52 ‘नपुंसकलिङ्गम् बहुवचनम्’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

नपुंसकलिङ्गम् (बहुवचनम्) किम् एतते कन्दु्दुके ? न, एतते कन्दु्दुके न । एतते ततु फले स्तः ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—नपुंसकलिङ्गम् (बहुवचनम्) किम् एतते कन्दु्दुके ? न, एतते कन्दु्दुके न । एतते ततु फले स्तः ।

53 पाठ्यपुस्तके ‘किम् एतते कन्दु्दुके’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

किम् एतते कन्दु्दुके ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—किम् एतते कन्दु्दुके ?

54 ‘एतते कन्दु्दुके’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

न, एतते कन्दु्दुके न । एतते ततु फले स्तः ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—न, एतते कन्दु्दुके न । एतते ततु फले स्तः ।

55 पाठस्य आधारेण ‘एतते ततु फले स्तः’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

एतते ततु फले स्तः । एततानि पुस्तकानि ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—एतते ततु फले स्तः । एततानि पुस्तकानि ?

56 ‘एततानि पुस्तकानि’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

एततानि पुस्तकानि ? किम् एततानि सोपानानि सन्ति ? न, एततानि सोपानानि न ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—एततानि पुस्तकानि ? किम् एततानि सोपानानि सन्ति ? न, एततानि सोपानानि न ।

57 पाठ्यांशे ‘किम् एततानि सोपानानि सन्ति’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

किम् एततानि सोपानानि सन्ति ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—किम् एततानि सोपानानि सन्ति ?

58 ‘एततानि सोपानानि’ इति विषयं पाठस्य आधारेण वर्णयत। 2 marks
Model answer

न, एततानि सोपानानि न ।

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—न, एततानि सोपानानि न ।

59 पाठात् ‘एततानि ततु पुस्तकानि सन्ति’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

एततानि ततु पुस्तकानि सन्ति । उच्चैः पठन्तु स्ममरन्तु अवगच्छन्तु च

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—एततानि ततु पुस्तकानि सन्ति । उच्चैः पठन्तु स्ममरन्तु अवगच्छन्तु च

60 ‘उच्चैः पठन्तु स्ममरन्तु अवगच्छन्तु’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

उच्चैः पठन्तु स्ममरन्तु अवगच्छन्तु च एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—उच्चैः पठन्तु स्ममरन्तु अवगच्छन्तु च एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्

61 पाठे ‘एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्एकवचनम् द्विवचनम्’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम् मातृभाषया अर्थं लिखन्तु सङ्गणकयन््त्रम्

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम्एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम् मातृभाषया अर्थं लिखन्तु सङ्गणकयन््त्रम्

62 ‘मातृभाषया अर्थं लिखन्तु’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

मातृभाषया अर्थं लिखन्तु सङ्गणकयन््त्रम् वयं शब्दाार्थान् जानीमः वयम् अभ्यायासं कुर्मः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—मातृभाषया अर्थं लिखन्तु सङ्गणकयन््त्रम् वयं शब्दाार्थान् जानीमः वयम् अभ्यायासं कुर्मः

63 ‘वयं शब्दाार्थान् जानीमः’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

वयं शब्दाार्थान् जानीमः वयम् अभ्यायासं कुर्मः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—वयं शब्दाार्थान् जानीमः वयम् अभ्यायासं कुर्मः

64 पाठस्य आधारेण ‘वयम् अभ्यायासं कुर्मः’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

वयम् अभ्यायासं कुर्मः उदाहरणं दृष्ट्वा्वा रिक्ततस्थाानानि पूरयन्तु —

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—वयम् अभ्यायासं कुर्मः उदाहरणं दृष्ट्वा्वा रिक्ततस्थाानानि पूरयन्तु —

65 ‘उदाहरणं दृष्ट्वा्वा रिक्ततस्थाानानि पूरयन्तु’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

उदाहरणं दृष्ट्वा्वा रिक्ततस्थाानानि पूरयन्तु — (ङ) तन््त्रज्ञः उदाहरणानुसारं प िट्टकातः पदानि चित्वावा रिक्ततस्थाानेषु संयोजयन्तु —

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—उदाहरणं दृष्ट्वा्वा रिक्ततस्थाानानि पूरयन्तु — (ङ) तन््त्रज्ञः उदाहरणानुसारं प िट्टकातः पदानि चित्वावा रिक्ततस्थाानेषु संयोजयन्तु —

66 ‘उदाहरणानुसारं िट्टकातः पदानि चित्वावा’ इति विषयं पाठस्य आधारेण वर्णयत। 2 marks
Model answer

उदाहरणानुसारं प िट्टकातः पदानि चित्वावा रिक्ततस्थाानेषु संयोजयन्तु —

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—उदाहरणानुसारं प िट्टकातः पदानि चित्वावा रिक्ततस्थाानेषु संयोजयन्तु —

67 पाठात् ‘चित्राणि दृष्ट्वा्वा संस्कृकृतपदानि लिखन्तु’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

चित्राणि दृष्ट्वा्वा संस्कृकृतपदानि लिखन्तु — उदाहरणानुसारं प िट्टकातः पदानि चित्वावा रिक्ततस्थाानेषु लिखन्तु —

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—चित्राणि दृष्ट्वा्वा संस्कृकृतपदानि लिखन्तु — उदाहरणानुसारं प िट्टकातः पदानि चित्वावा रिक्ततस्थाानेषु लिखन्तु —

68 ‘उदाहरणानुसारं िट्टकातः पदानि चित्वावा’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

उदाहरणानुसारं प िट्टकातः पदानि चित्वावा रिक्ततस्थाानेषु लिखन्तु — प िट्टकायां कानिचन पदानि सन्ति, तानि पदानि उचिते घटे पूरयन्तु —

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—उदाहरणानुसारं प िट्टकातः पदानि चित्वावा रिक्ततस्थाानेषु लिखन्तु — प िट्टकायां कानिचन पदानि सन्ति, तानि पदानि उचिते घटे पूरयन्तु —

69 पाठे ‘िट्टकायां कानिचन पदानि सन्ति’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

प िट्टकायां कानिचन पदानि सन्ति, तानि पदानि उचिते घटे पूरयन्तु — उदाहरणानुसारं प िट्टकातः उपयुक्ततपदं चित्वावा रिक्ततस्थाानानि पूरयन्तु — निम्नलिखितानि वाक्यानि अधिकृत्य उदाहरणानुसारं प्रश्ननिर्माणं कुर्वन्तु —

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—प िट्टकायां कानिचन पदानि सन्ति, तानि पदानि उचिते घटे पूरयन्तु — उदाहरणानुसारं प िट्टकातः उपयुक्ततपदं चित्वावा रिक्ततस्थाानानि पूरयन्तु — निम्नलिखितानि वाक्यानि अधिकृत्य उदाहरणानुसारं प्रश्ननिर्माणं कुर्वन्तु —

70 ‘उदाहरणानुसारं िट्टकातः उपयुक्ततपदं चित्वावा’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

उदाहरणानुसारं प िट्टकातः उपयुक्ततपदं चित्वावा रिक्ततस्थाानानि पूरयन्तु — निम्नलिखितानि वाक्यानि अधिकृत्य उदाहरणानुसारं प्रश्ननिर्माणं कुर्वन्तु — परस्पपरं सम्बबद्घानि पदानि संयोजयन्तु, रिक्ततस्थाानेषु पूरयन्तु च — उदाहरणानुसारं कोष्ठठकेभ्यःयः उचितानि पदानि चित्वावा वाक्यानि रचयन्तु —

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—उदाहरणानुसारं प िट्टकातः उपयुक्ततपदं चित्वावा रिक्ततस्थाानानि पूरयन्तु — निम्नलिखितानि वाक्यानि अधिकृत्य उदाहरणानुसारं प्रश्ननिर्माणं कुर्वन्तु — परस्पपरं सम्बबद्घानि पदानि संयोजयन्तु, रिक्ततस्थाानेषु पूरयन्तु च — उदाहरणानुसारं कोष्ठठकेभ्यःयः उचितानि पदानि चित्वावा वाक्यानि रचयन्तु —

71 पाठ्यपुस्तके ‘निम्नलिखितानि वाक्यानि अधिकृत्य उदाहरणानुसारं’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

निम्नलिखितानि वाक्यानि अधिकृत्य उदाहरणानुसारं प्रश्ननिर्माणं कुर्वन्तु —

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—निम्नलिखितानि वाक्यानि अधिकृत्य उदाहरणानुसारं प्रश्ननिर्माणं कुर्वन्तु —

72 ‘परस्पपरं सम्बबद्घानि पदानि संयोजयन्तु’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

परस्पपरं सम्बबद्घानि पदानि संयोजयन्तु, रिक्ततस्थाानेषु पूरयन्तु च — उदाहरणानुसारं कोष्ठठकेभ्यःयः उचितानि पदानि चित्वावा वाक्यानि रचयन्तु —

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—परस्पपरं सम्बबद्घानि पदानि संयोजयन्तु, रिक्ततस्थाानेषु पूरयन्तु च — उदाहरणानुसारं कोष्ठठकेभ्यःयः उचितानि पदानि चित्वावा वाक्यानि रचयन्तु —

73 पाठस्य आधारेण ‘उदाहरणानुसारं कोष्ठठकेभ्यःयः उचितानि पदानि’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

उदाहरणानुसारं कोष्ठठकेभ्यःयः उचितानि पदानि चित्वावा वाक्यानि रचयन्तु — यथा – कः / का लिखति ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—उदाहरणानुसारं कोष्ठठकेभ्यःयः उचितानि पदानि चित्वावा वाक्यानि रचयन्तु — यथा – कः / का लिखति ?

74 ‘यथा लिखति’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

यथा – कः / का लिखति ? (लेखकः, छछात्रः, सा) (क) कः / का धावति ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—यथा – कः / का लिखति ? (लेखकः, छछात्रः, सा) (क) कः / का धावति ?

75 पाठ्यांशे ‘लेखकः छछात्रः’ इति विषये किं कथितम्? पाठानुसारम् उत्तरं लिखत। 1 mark
Model answer

(लेखकः, छछात्रः, सा)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(लेखकः, छछात्रः, सा)

76 पाठात् ‘बालकः बालिका शुनकः’ सम्बन्धिनी सूचना लिखत। 3 marks
Model answer

(बालकः, बालिका, शुनकः) (ख) कः / का पठति ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(बालकः, बालिका, शुनकः) (ख) कः / का पठति ?

77 ‘पठति’ इति अंशस्य आधारेण प्रश्नस्य उत्तरं संस्कृतेन लिखत। 4 marks
Model answer

(ख) कः / का पठति ? (सुरेशः, जानकी, नलिनी)

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ख) कः / का पठति ? (सुरेशः, जानकी, नलिनी)

78 पाठे ‘सुरेशः जानकी नलिनी’ विषये यत् वर्णितम्, तत् लिखत। 5 marks
Model answer

(सुरेशः, जानकी, नलिनी) (फलम्, जलम्, कुसुमम्) (घ) का / कः गच्छति ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(सुरेशः, जानकी, नलिनी) (फलम्, जलम्, कुसुमम्) (घ) का / कः गच्छति ?

79 ‘फलम् जलम् कुसुमम्’ इति विषयकं पाठस्य कथनं स्पष्टतया लिखत। 6 marks
Model answer

(फलम्, जलम्, कुसुमम्) (घ) का / कः गच्छति ? (शिक्षिका, बालिका, तन््त्रज्ञः) (ङ) का / कः / किम् अस्ति ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(फलम्, जलम्, कुसुमम्) (घ) का / कः गच्छति ? (शिक्षिका, बालिका, तन््त्रज्ञः) (ङ) का / कः / किम् अस्ति ?

80 पाठ्यपुस्तके ‘गच्छति’ सम्बन्धे किम् उक्तम्? लिखत। 2 marks
Model answer

(घ) का / कः गच्छति ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(घ) का / कः गच्छति ?

81 ‘शिक्षिका बालिका तन््त्रज्ञः’ इति अंशेन सम्बद्धं पाठस्य विवरणं लिखत। 3 marks
Model answer

(शिक्षिका, बालिका, तन््त्रज्ञः) (ङ) का / कः / किम् अस्ति ?

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(शिक्षिका, बालिका, तन््त्रज्ञः) (ङ) का / कः / किम् अस्ति ?

82 पाठस्य आधारेण ‘किम् अस्ति’ विषये उत्तरं ददातु। 4 marks
Model answer

(ङ) का / कः / किम् अस्ति ? (मातता, पितता, वाहनम् )

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(ङ) का / कः / किम् अस्ति ? (मातता, पितता, वाहनम् )

83 ‘मातता पितता वाहनम्’ इति विषयस्य पाठगतं वर्णनं लिखत। 5 marks
Model answer

(मातता, पितता, वाहनम् ) नर्तकी नृत्यति ।छछ योग्यताविस्ततरः

Explanation

स्पष्टीकरणम्: उत्तरं पाठ्यपुस्तकस्य अस्मिन् अंशे आधारितम्—(मातता, पितता, वाहनम् ) नर्तकी नृत्यति ।छछ योग्यताविस्ततरः

Other subjects in Class 6